39 DEPREMİ(HAREKET) ve TİYERİ KÖYÜMÜZ

Gerek kasabamız,gerek Almus merkez,gerekse de barajın kuzey sahil şeridinde bulunan tüm köylerin miladı diyebileceğimiz 27 Aralık 1939 günü sabaha karşı olan Erzincan Depremi,depremin acısını yaşayan tüm beldeler gibi kasabamızda da derin yaralar açmış,manevi etkisini bu gün bile hissettirecek kadar çok can kaybına mal olmuştur.Öyle ki kasabamızda bazı sohbetlerde eski bir olay anlatılırken bile hareketten(depremden)önce yada sonra tabirleri hala kullanılmaktadır.Bu büyük depremde hala faaliyette olan kasabamız merkez camiinin ve birkaç ev dışında köydeki binaların tamamı yıkılmış,çoğunluğu çocuk 100’e yakın insanımız Hakkın Rahmetine kavuşmuştur.yaptığım araştırmalarda depremde ölen kişilerin 85 tanesinin isim ve kimlik bilgilerine ulaşabildim.ancak depremin olduğu tarihte 0-3 yaş arası vefat eden çocukların bazıları nüfusa kaydedilmediğinden depremde kaybettiğimiz bazı çocukların isimlerini tespit edemedim.

Depremzede köylü halkı sağlam kalan bir kaç tane bina ve merkez camiinde haftalarca bir arada yaşamışlar ve bu zorlu ve acılı günlerini birbirleriyle dayanışma içerisinde atlatmasını bilmişlerdir.Enkaz altında bulunan çamur ve toprağa karışan az buçuk erzaklar uzun uğraşlardan sonra çıkarılıp aynı sofrada ve herkes eşit bir şekilde bu yemekleri yiyerek halkımız çok güzel bir dayanışma örneği vermişlerdir.

Bu depremin ardından depremle ilgili yakılan ağıtlar yıllar yılı söylenir olmuştur.

1996 yılında tahsil için bulunduğum Osmaniye de tesadüfen tanıştığım ve o tarihlerde Almusta askerlik yaptığını söyleyen bir yaşlı bir amcadan memleketimden yüzlerce km uzaklıkta ta Çukurova da memleketimle ilgili bu ağıtı duyduğumda adeta şok oldum. Yaşlı adam ağıtı söylerken göz pınarlarından yaşlar akıyordu.Çukurovalı yiğit bir asker memleketimizdeki depremi dedelerimizle birlikte yaşamış,onların acılarına yakinen şahit olmuş ve olayın etkisinden hala kurtulamamıştı. Adeta bizden biriydi.Ağıtı söylerken bedenim Osmaniyedey di ancak ruhum o anda Almus taydı.Sanki o deprem anını yaşıyordum.Enkaz altında kalan canları görür gibi,minicik yavruların,garip kalmış öksüzlerin feryatları,bacısını,gardaşını,yarenini,yoldaşını kaybeden insanların haykırışlarını duyar gibi olmuştum.Ağıt bitince adeta kabustan uyanmış gibiydim.Çukurovalı ihtiyar delikanlı gözyaşlarını sildi.Tabakasını çıkardı.İki tane sigara sardı..Birini bana verdi.Karşılıklı tüttürmeye başladık.Ağıtın ağırlığından önümüzdeki çayları bile içmeyi unutmuştuk.Çaylar buz kesmişti adeta. İşte oğul dedi sizin memleketiniz bu çileleri çekti.Bende bu çilelere, bizzat yaşayarak şahit oldum dedi. Hemen bir kağıt kalem alıp Yaşlı amcamın söylediği ağıtı kaleme aldım. İşte yazarının kim olduğu bilmediğim, memleketimden yüzlerce km uzaklıkta dinlediğim 39 depreminin ağıtı:

‘Erzincan duman oldu,

Halimiz yaman oldu.

Erzincanın dağları,

Vereb oldu,viran kaldı.

Gül gibi yavrular sarardı soldu.

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Sivasa geliyor kalan sağlar,

Analar,bacılar karalar bağlar.

Her köşede öksüz yetim ağlar,

Gül yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Şikayetim var,kime ne deyim?

Ana,bacı,gardaş ölüsünü dereyim.

Yalanım varsa naaşları öpeyim,

Gül gibi yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Zelzele oldukça minare düşüyor,

Top gibi gülleler yerleri eşiyor.

Kaleyse,Koyulhisar,Viranşehir,

Hepsi birden bire yere vuruldu,

Gül gibi yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Suşehrini sorarsan dağların eteğinde,

Söğütün arısı kaldı peteğinde.

Niksarda kalmadı dikili taş,

Sormayın Erbaayı dökülüyor kanlı yaş.

ALMUSTA gördü zorlu bir savaş,

Gül yüzlü yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Anonim

1939 DEPREMİNDE KAYBETTİĞİMİZ KÖYLÜLERİMİZ

SR	ADI	SOYADI	BABA ADI	ANA ADI	DOĞUM TARİHİ	ÖLÜM TARİHİ	YAŞI
1	HAMZA	YETER	AHMET	KEZİBAN	1910	27.12.1939	29
2	HASAN	YETER	MUSTAFA	HATİCE	1927	27.12.1939	12
3	HALİL	YETER	MUSTAFA	HATİCE	1930	27.12.1939	9
4	TAHİR	YETER	SÜLEYMAN	ZEYNEP	1901	27.12.1939	38
5	ZEYNEP	YETER	MUSTAFA	HAFİZE	1876	27.12.1939	63
6	ŞAKİRE	YETER	ALİ	AYŞE	1902	27.12.1939	37
7	ÇİÇEK	YETER	TAHİR	ŞAKİRE	1936	27.12.1939	3
8	FATMA	YETER	TAHİR	ŞAKİRE	1922	27.12.1939	17
9	SÜNDÜS	YETER	AHMET	HÜSNE	1906	27.12.1939	33
10	ALİ	YETER	AHMET	CENNET	1934	27.12.1939	5
11	İBRAHİM	YETER	MUSTAFA	HÜSNE	1904	27.12.1939	35
12	ŞEMSİ	YETER(AYTAÇ)	OSMAN	FATMA	1914	27.12.1939	25
13	URKUÇ	YETER	İBRAHİM	ŞEMSİ		27.12.1939	BEBEK
14	HATİCE	YETER	İBRAHİM	ŞEMSİ		27.12.1939	BEBEK
15	RUKİYE	YETER	İBRAHİM	ŞEMSİ	1934	27.12.1939	5
16	SALİH	YETER	ÖMER	ÜMMÜHAN	1881	27.12.1939	58
17	AYŞE	YETER	HÜSEYİN	ZEYNEP	1888	27.12.1939	51
18	ALİ	ERDOĞAN	HASAN	KEZİBAN	1924	27.12.1939	15
19	DURSUN	ERDOĞAN	HASAN	HATİCE	1932	27.12.1939	7
20	ABDULLAH	ERDOĞAN	OSMAN	CENNET	1876	27.12.1939	63
21	ÇİÇEK	ERDOĞAN	ABDULLAH	AYŞE	1903	27.12.1939	36
22	HASAN	ERDOĞAN	OSMAN	SULTAN	1892	27.12.1939	47
23	ZEYNEP	ERDOĞAN	MEHMET	FATMA	1889	27.12.1939	50
24	MEDİNE	ERDOĞAN	OSMAN	HATİCE	1900	27.12.1939	39
25	MUSTAFA	ERDOĞAN	HASAN	MEDİNE	1934	27.12.1939	5
26	ALİ	ERDOĞAN	OSMAN	CENNET	1879	27.12.1939	60
27	KIYMET	ERDOĞAN	İBRAHİM	HATİCE	1919	27.12.1939	20
28	ÇİÇEK	ERDOĞAN	İBRAHİM	FATMA	1922	27.12.1939	17
29	HAVVA	YAVUZ	TEMÜR	HANİFE	1864	27.12.1939	75
30	AYŞE	YAVUZ	İSMAİL	ZEYNEP	1932	27.12.1939	7
31	ZEYNEP	YAVUZ	ALİ	HAVVA	1913	27.12.1939	26
32	ARİFE	YAVUZ	HALİL	REFİYE	1879	27.12.1939	60
33	OSMAN	YAVUZ	HASAN	EMİNE	1910	27.12.1939	29
34	MEHMET	YAVUZ	YUSUF	HANİFE	1872	27.12.1939	67
35	AYŞE	YAVUZ	SÜLEYMAN	ŞERİFE	1905	27.12.1939	34
36	EMİNE	YAVUZ	MAHMUT	AYŞE	1899	27.12.1939	40
37	YUSUF	YAVUZ	İBRAHİM	EMİNE	1924	27.12.1939	15
38	ASİYE	YAVUZ	İBRAHİM	EMİNE	1925	27.12.1939	14
39	ŞERİFE	YAVUZ	İBRAHİM	EMİNE	1930	27.12.1939	9
40	FADİME	YAVUZ	MEHMET	LÜTFİYE	1939	27.12.1939	0
41	HÜSEYİN	ARSLAN	HÜSEYİN	KEZİBAN	1903	27.12.1939	36
42	FATMA	ARSLAN	MUSTAFA	REFİYE	1882	27.12.1939	57
43	ŞEMSİ	ARSLAN	MEHMET	FATMA	1914	27.12.1939	25
44	GÜLLÜ	ARSLAN	ALİ	HAVVA	1905	27.12.1939	34
45	AYŞE	ARSLAN	ALİ	FATMA	1922	27.12.1939	17
46	MUSTAFA	ARSLAN	MEHMET	FATMA	1924	27.12.1939	15
47	MUSTAFA	ARSLAN	HÜSEYİN	VAHİDE	1933	27.12.1939	6
48	ALİ	ARSLAN	ŞEVKET	ŞEMSİ	1934	27.12.1939	5
49	KASIM	YILDIZ	ABDULAZİZ	ZEYNEP	1912	27.12.1939	27
50	ZEYNEP	YILDIZ	HASAN	SANİYE	1888	27.12.1939	51
51	NACİYE	YILDIZ	SALİH	ZEYNEP	1914	27.12.1939	25
52	ALİ	YILDIZ	ALİ	FATMA	1848	27.12.1939	91
53	EMİNE	YILDIZ	ALİ	HÜSNE	1923	27.12.1939	16
54	ÇİÇEK	YILDIZ	HALİL	FATMA	1931	27.12.1939	8
55	ÖMER	YILDIZ	ALİ	AYŞE	1934	27.12.1939	5
56	ALİ	YURDAKUL	ALİ	ALİME	1897	27.12.1939	42
57	MEHMET ALİ	YURDAKUL	ABDULLAH	AYŞE	1897	27.12.1939	42
58	FATMA	YURDAKUL	HASAN	AYŞE	1903	27.12.1939	36
59	ÇİÇEK	YURDAKUL	ABDULLAH	AYŞE	1903	27.12.1939	36
60	KEZİBAN	YURDAKUL	MEHMET ALİ	FATMA	1922	27.12.1939	17
61	ESME	YURDAKUL	HASAN	NEFİSE	1898	27.12.1939	41
62		YURDAKUL	HAMDİ	ŞEMSİ		27.12.1939	BEBEK
63	HALİL	AYDOĞAN	İBRAHİM	VAHİDE	1856	27.12.1939	83
64	ŞÜKRÜ	AYDOĞAN	HALİL	HÜSNE	1910	27.12.1939	29
65	ZEYNEP	AYDOĞAN	HALİL	ADİLE	1923	27.12.1939	16
66	HANİFE	AYDOĞAN	HALİL	ADİLE	1904	27.12.1939	35
67	FATMA	AYDOĞAN	SÜLEYMAN	ŞERİFE	1893	27.12.1939	46
68	HALİL İBRAHİM	AYDOĞAN	ALİ	KEZİBAN	1915	27.12.1939	24
69	MUSTAFA	EVCİL	ABDULLAH	EMİNE	1857	27.12.1939	82
70	MEDİNE	EVCİL	BEKİR	MEDİNE	1878	27.12.1939	61
71	KEZİBAN	EVCİL	OSMAN	AYŞE	1923	27.12.1939	16
72	HÜSEYİN	EVCİL	HASAN	KEZİBAN	1912	27.12.1939	27
73	HASAN	EVCİL	HÜSEYİN	KEZİBAN	1934	27.12.1939	5
74	SULTAN	KORKUT	ÖMER	ZEYNEP	1852	27.12.1939	87
75	ÜMMİ	KORKUT	HASAN	ŞEMSİ	1928	27.12.1939	11
76	ŞEMSİ	KORKUT	AHMET	AYŞE	1909	27.12.1939	30
77	HASAN	AYTAÇ	ABDULLAH	ZEYNEP	1912	27.12.1939	27
78	KEZİBAN	AYTAÇ	MEHMET ALİ	FATMA	1922	27.12.1939	17
79	MUSTAFA	KARTAL	MEHMET	ŞEMSİ	1920	27.12.1939	19
80	HANİFE	KARTAL	MEHMET	ŞEMSİ	1918	27.12.1939	21
81	MAHMUT	ÇELİK	MEHMET	AYŞE	1899	27.12.1939	40
82	ÜMMİ	ÇELİK	MEHMET	AYŞE	1905	27.12.1939	34
83	SULTAN	ŞİMŞEK	ÖMER	HAMİDE	1905	27.12.1939	34
84	ŞERİFE	ŞİMŞEK	HALİL	FATMA	1924	27.12.1939	15
85	GÜLSÜM	HANOĞLU	BEKİR	AYŞE	1882	27.12.1939	57
86	DURMUŞ	YILDIRIM	BEKİR	ZEYNEP	1933	27.12.1939	6

HAZIRLAYAN:

Yöresel Araştırmacı-Yazar

DURSUN ARSLAN

Bu araştırmasından dolayı hemşerimiz Dursun ARSLAN’a çok teşekkür eder. Çalışmalarında başarılar dilerim.

www.dikilibeldemiz.com ‘ üyeleri adına Enver YURDAKUL