39 DEPREMİ(HAREKET) ve TİYERİ KÖYÜMÜZ

 

Gerek kasabamız,gerek Almus merkez,gerekse de barajın kuzey sahil şeridinde bulunan tüm köylerin miladı diyebileceğimiz 27 Aralık 1939 günü sabaha karşı olan Erzincan Depremi,depremin acısını yaşayan tüm beldeler gibi kasabamızda da derin yaralar açmış,manevi etkisini bu gün bile hissettirecek kadar çok can kaybına mal olmuştur.Öyle  ki kasabamızda bazı sohbetlerde eski bir olay anlatılırken bile hareketten(depremden)önce yada sonra tabirleri hala kullanılmaktadır.Bu büyük depremde hala faaliyette olan kasabamız merkez camiinin ve birkaç ev dışında köydeki binaların tamamı yıkılmış,çoğunluğu çocuk 100’e yakın  insanımız Hakkın Rahmetine kavuşmuştur.yaptığım araştırmalarda depremde ölen kişilerin 85 tanesinin isim ve kimlik bilgilerine ulaşabildim.ancak depremin olduğu tarihte 0-3 yaş arası  vefat eden çocukların bazıları nüfusa kaydedilmediğinden depremde kaybettiğimiz bazı çocukların isimlerini tespit edemedim.

Depremzede köylü halkı sağlam kalan bir kaç tane bina ve merkez camiinde haftalarca bir arada yaşamışlar ve bu zorlu ve acılı günlerini birbirleriyle dayanışma içerisinde atlatmasını bilmişlerdir.Enkaz altında bulunan  çamur ve toprağa karışan az buçuk erzaklar uzun uğraşlardan sonra çıkarılıp aynı sofrada ve herkes eşit bir şekilde bu yemekleri yiyerek  halkımız çok güzel bir dayanışma örneği vermişlerdir.

     Bu depremin ardından  depremle ilgili yakılan ağıtlar yıllar yılı söylenir olmuştur.

    1996 yılında tahsil için bulunduğum Osmaniye de tesadüfen tanıştığım ve o tarihlerde Almusta askerlik yaptığını söyleyen bir yaşlı bir amcadan memleketimden yüzlerce km uzaklıkta ta Çukurova da memleketimle ilgili bu ağıtı duyduğumda adeta şok oldum. Yaşlı adam ağıtı söylerken göz pınarlarından  yaşlar akıyordu.Çukurovalı yiğit bir asker memleketimizdeki depremi dedelerimizle birlikte yaşamış,onların acılarına yakinen şahit olmuş ve olayın etkisinden hala kurtulamamıştı. Adeta bizden biriydi.Ağıtı söylerken bedenim Osmaniyedey di ancak ruhum o anda Almus taydı.Sanki o deprem anını yaşıyordum.Enkaz altında kalan canları görür gibi,minicik yavruların,garip kalmış öksüzlerin feryatları,bacısını,gardaşını,yarenini,yoldaşını kaybeden insanların haykırışlarını duyar gibi olmuştum.Ağıt bitince adeta kabustan uyanmış gibiydim.Çukurovalı ihtiyar delikanlı gözyaşlarını sildi.Tabakasını çıkardı.İki tane sigara sardı..Birini bana verdi.Karşılıklı tüttürmeye başladık.Ağıtın ağırlığından önümüzdeki çayları bile içmeyi unutmuştuk.Çaylar buz kesmişti adeta. İşte oğul dedi sizin memleketiniz bu çileleri çekti.Bende bu çilelere, bizzat yaşayarak şahit oldum dedi. Hemen bir kağıt kalem alıp Yaşlı amcamın söylediği ağıtı kaleme aldım. İşte yazarının kim olduğu bilmediğim, memleketimden yüzlerce km uzaklıkta dinlediğim 39 depreminin ağıtı:

 

 ‘Erzincan duman oldu,

  Halimiz yaman oldu.

  Erzincanın dağları,

  Vereb oldu,viran kaldı.

  Gül gibi yavrular sarardı soldu.

  Ne olduysa bize mevladan oldu.

 

  Sivasa geliyor kalan sağlar,

 Analar,bacılar karalar bağlar.

 Her köşede öksüz yetim ağlar,

 Gül yavrular sarardı soldu,

 Ne olduysa bize mevladan oldu.

 

Şikayetim var,kime ne deyim?

Ana,bacı,gardaş ölüsünü dereyim.

Yalanım varsa naaşları öpeyim,

Gül gibi yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

 

Zelzele oldukça minare düşüyor,

Top gibi gülleler yerleri eşiyor.

Kaleyse,Koyulhisar,Viranşehir,

Hepsi birden bire yere vuruldu,

Gül gibi yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

 

Suşehrini sorarsan dağların eteğinde,

Söğütün arısı kaldı peteğinde.

Niksarda kalmadı dikili taş,

Sormayın Erbaayı dökülüyor kanlı yaş.

ALMUSTA gördü zorlu bir savaş,

Gül yüzlü yavrular sarardı soldu,

 Ne olduysa bize mevladan oldu.

                                        Anonim                                               

 

  1939 DEPREMİNDE KAYBETTİĞİMİZ KÖYLÜLERİMİZ

SR

ADI

SOYADI

BABA ADI

ANA ADI

DOĞUM TARİHİ

ÖLÜM TARİHİ

YAŞI

1

HAMZA

YETER

AHMET

KEZİBAN

1910

27.12.1939

29

2

HASAN

YETER

MUSTAFA

HATİCE

1927

27.12.1939

12

3

HALİL

YETER

MUSTAFA

HATİCE

1930

27.12.1939

9

4

TAHİR

YETER

SÜLEYMAN

ZEYNEP

1901

27.12.1939

38

5

ZEYNEP

YETER

MUSTAFA

HAFİZE

1876

27.12.1939

63

6

ŞAKİRE

YETER

ALİ

AYŞE

1902

27.12.1939

37

7

ÇİÇEK

YETER

TAHİR

ŞAKİRE

1936

27.12.1939

3

8

FATMA

YETER

TAHİR

ŞAKİRE

1922

27.12.1939

17

9

SÜNDÜS

YETER

AHMET

HÜSNE

1906

27.12.1939

33

10

ALİ

YETER

AHMET

CENNET

1934

27.12.1939

5

11

İBRAHİM

YETER

MUSTAFA

HÜSNE

1904

27.12.1939

35

12

ŞEMSİ

YETER(AYTAÇ)

OSMAN

FATMA

1914

27.12.1939

25

13

URKUÇ

YETER

İBRAHİM

ŞEMSİ

 

27.12.1939

    BEBEK

14

HATİCE

YETER

İBRAHİM

ŞEMSİ

 

27.12.1939

    BEBEK

15

RUKİYE

YETER

İBRAHİM

ŞEMSİ

1934

27.12.1939

5

16

SALİH

YETER

ÖMER

ÜMMÜHAN

1881

27.12.1939

58

17

AYŞE

YETER

HÜSEYİN

ZEYNEP

1888

27.12.1939

51

18

ALİ

ERDOĞAN

HASAN

KEZİBAN

1924

27.12.1939

15

19

DURSUN

ERDOĞAN

HASAN

HATİCE

1932

27.12.1939

7

20

ABDULLAH

ERDOĞAN

OSMAN

CENNET

1876

27.12.1939

63

21

ÇİÇEK

ERDOĞAN

ABDULLAH

AYŞE

1903

27.12.1939

36

22

HASAN

ERDOĞAN

OSMAN

SULTAN

1892

27.12.1939

47

23

ZEYNEP

ERDOĞAN

MEHMET

FATMA

1889

27.12.1939

50

24

MEDİNE

ERDOĞAN

OSMAN

HATİCE

1900

27.12.1939

39

25

MUSTAFA

ERDOĞAN

HASAN

MEDİNE

1934

27.12.1939

5

26

ALİ

ERDOĞAN

OSMAN

CENNET

1879

27.12.1939

60

27

KIYMET

ERDOĞAN

İBRAHİM

HATİCE

1919

27.12.1939

20

28

ÇİÇEK

ERDOĞAN

İBRAHİM

FATMA

1922

27.12.1939

17

29

HAVVA

YAVUZ

TEMÜR

HANİFE

1864

27.12.1939

75

30

AYŞE

YAVUZ

İSMAİL

ZEYNEP

1932

27.12.1939

7

31

ZEYNEP

YAVUZ

ALİ

HAVVA

1913

27.12.1939

26

32

ARİFE

YAVUZ

HALİL

REFİYE

1879

27.12.1939

60

33

OSMAN

YAVUZ

HASAN

EMİNE

1910

27.12.1939

29

34

MEHMET

YAVUZ

YUSUF

HANİFE

1872

27.12.1939

67

35

AYŞE

YAVUZ

SÜLEYMAN

ŞERİFE

1905

27.12.1939

34

36

EMİNE

YAVUZ

MAHMUT

AYŞE

1899

27.12.1939

40

37

YUSUF

YAVUZ

İBRAHİM

EMİNE

1924

27.12.1939

15

38

ASİYE

YAVUZ

İBRAHİM

EMİNE

1925

27.12.1939

14

39

ŞERİFE

YAVUZ

İBRAHİM

EMİNE

1930

27.12.1939

9

40

FADİME

YAVUZ

MEHMET

LÜTFİYE

1939

27.12.1939

0

41

HÜSEYİN

ARSLAN

HÜSEYİN

KEZİBAN

1903

27.12.1939

36

42

FATMA

ARSLAN

MUSTAFA

REFİYE

1882

27.12.1939

57

43

ŞEMSİ

ARSLAN

MEHMET

FATMA

1914

27.12.1939

25

44

GÜLLÜ

ARSLAN

ALİ

HAVVA

1905

27.12.1939

34

45

AYŞE

ARSLAN

ALİ

FATMA

1922

27.12.1939

17

46

MUSTAFA

ARSLAN

MEHMET

FATMA

1924

27.12.1939

15

47

MUSTAFA

ARSLAN

HÜSEYİN

VAHİDE

1933

27.12.1939

6

48

ALİ

ARSLAN

ŞEVKET

ŞEMSİ

1934

27.12.1939

5

49

KASIM

YILDIZ

ABDULAZİZ

ZEYNEP

1912

27.12.1939

27

50

ZEYNEP

YILDIZ

HASAN

SANİYE

1888

27.12.1939

51

51

NACİYE

YILDIZ

SALİH

ZEYNEP

1914

27.12.1939

25

52

ALİ

YILDIZ

ALİ

FATMA

1848

27.12.1939

91

53

EMİNE

YILDIZ

ALİ

HÜSNE

1923

27.12.1939

16

54

ÇİÇEK

YILDIZ

HALİL

FATMA

1931

27.12.1939

8

55

ÖMER

YILDIZ

ALİ

AYŞE

1934

27.12.1939

5

56

ALİ

YURDAKUL

ALİ

ALİME

1897

27.12.1939

42

57

MEHMET ALİ

YURDAKUL

ABDULLAH

AYŞE

1897

27.12.1939

42

58

FATMA

YURDAKUL

HASAN

AYŞE

1903

27.12.1939

36

59

ÇİÇEK

YURDAKUL

ABDULLAH

AYŞE

1903

27.12.1939

36

60

KEZİBAN

YURDAKUL

MEHMET ALİ

FATMA

1922

27.12.1939

17

61

ESME

YURDAKUL

HASAN

NEFİSE

1898

27.12.1939

41

62

 

YURDAKUL

HAMDİ

ŞEMSİ

 

27.12.1939

   BEBEK

63

HALİL

AYDOĞAN

İBRAHİM

VAHİDE

1856

27.12.1939

83

64

ŞÜKRÜ

AYDOĞAN

HALİL

HÜSNE

1910

27.12.1939

29

65

ZEYNEP

AYDOĞAN

HALİL

ADİLE

1923

27.12.1939

16

66

HANİFE

AYDOĞAN

HALİL

ADİLE

1904

27.12.1939

35

67

FATMA

AYDOĞAN

SÜLEYMAN

ŞERİFE

1893

27.12.1939

46

68

HALİL İBRAHİM

AYDOĞAN

ALİ

KEZİBAN

1915

27.12.1939

24

69

MUSTAFA

EVCİL

ABDULLAH

EMİNE

1857

27.12.1939

82

70

MEDİNE

EVCİL

BEKİR

MEDİNE

1878

27.12.1939

61

71

KEZİBAN

EVCİL

OSMAN

AYŞE

1923

27.12.1939

16

72

HÜSEYİN

EVCİL

HASAN

KEZİBAN

1912

27.12.1939

27

73

HASAN

EVCİL

HÜSEYİN

KEZİBAN

1934

27.12.1939

5

74

SULTAN

KORKUT

ÖMER

ZEYNEP

1852

27.12.1939

87

75

ÜMMİ

KORKUT

HASAN

ŞEMSİ

1928

27.12.1939

11

76

ŞEMSİ

KORKUT

AHMET

AYŞE

1909

27.12.1939

30

77

HASAN

AYTAÇ

ABDULLAH

ZEYNEP

1912

27.12.1939

27

78

KEZİBAN

AYTAÇ

MEHMET ALİ

FATMA

1922

27.12.1939

17

79

MUSTAFA

KARTAL

MEHMET

ŞEMSİ

1920

27.12.1939

19

80

HANİFE

KARTAL

MEHMET

ŞEMSİ

1918

27.12.1939

21

81

MAHMUT

ÇELİK

MEHMET

AYŞE

1899

27.12.1939

40

82

ÜMMİ

ÇELİK

MEHMET

AYŞE

1905

27.12.1939

34

83

SULTAN

ŞİMŞEK

ÖMER

HAMİDE

1905

27.12.1939

34

84

ŞERİFE

ŞİMŞEK

HALİL

FATMA

1924

27.12.1939

15

85

GÜLSÜM

HANOĞLU

BEKİR

AYŞE

1882

27.12.1939

57

86

DURMUŞ

YILDIRIM

BEKİR

ZEYNEP

1933

27.12.1939

6

 

HAZIRLAYAN:

Yöresel Araştırmacı-Yazar

DURSUN ARSLAN

 

 

Bu araştırmasından dolayı hemşerimiz Dursun ARSLAN’a çok teşekkür eder. Çalışmalarında başarılar dilerim.  

              www.dikilibeldemiz.com ‘ üyeleri adına Enver YURDAKUL