39 DEPREMİ(HAREKET) ve TİYERİ KÖYÜMÜZ

Gerek kasabamız,gerek Almus merkez,gerekse de barajın kuzey sahil şeridinde bulunan tüm köylerin miladı diyebileceğimiz 27 Aralık 1939 günü sabaha karşı olan Erzincan Depremi,depremin acısını yaşayan tüm beldeler gibi kasabamızda da derin yaralar açmış,manevi etkisini bu gün bile hissettirecek kadar çok can kaybına mal olmuştur.Öyle ki kasabamızda bazı sohbetlerde eski bir olay anlatılırken bile hareketten(depremden)önce yada sonra tabirleri hala kullanılmaktadır.Bu büyük depremde hala faaliyette olan kasabamız merkez camiinin ve birkaç ev dışında köydeki binaların tamamı yıkılmış,çoğunluğu çocuk 100’e yakın insanımız Hakkın Rahmetine kavuşmuştur.yaptığım araştırmalarda depremde ölen kişilerin 85 tanesinin isim ve kimlik bilgilerine ulaşabildim.ancak depremin olduğu tarihte 0-3 yaş arası vefat eden çocukların bazıları nüfusa kaydedilmediğinden depremde kaybettiğimiz bazı çocukların isimlerini tespit edemedim.

Depremzede köylü halkı sağlam kalan bir kaç tane bina ve merkez camiinde haftalarca bir arada yaşamışlar ve bu zorlu ve acılı günlerini birbirleriyle dayanışma içerisinde atlatmasını bilmişlerdir.Enkaz altında bulunan çamur ve toprağa karışan az buçuk erzaklar uzun uğraşlardan sonra çıkarılıp aynı sofrada ve herkes eşit bir şekilde bu yemekleri yiyerek halkımız çok güzel bir dayanışma örneği vermişlerdir.

Bu depremin ardından depremle ilgili yakılan ağıtlar yıllar yılı söylenir olmuştur.

1996 yılında tahsil için bulunduğum Osmaniye de tesadüfen tanıştığım ve o tarihlerde Almusta askerlik yaptığını söyleyen bir yaşlı bir amcadan memleketimden yüzlerce km uzaklıkta ta Çukurova da memleketimle ilgili bu ağıtı duyduğumda adeta şok oldum. Yaşlı adam ağıtı söylerken göz pınarlarından yaşlar akıyordu.Çukurovalı yiğit bir asker memleketimizdeki depremi dedelerimizle birlikte yaşamış,onların acılarına yakinen şahit olmuş ve olayın etkisinden hala kurtulamamıştı. Adeta bizden biriydi.Ağıtı söylerken bedenim Osmaniyedey di ancak ruhum o anda Almus taydı.Sanki o deprem anını yaşıyordum.Enkaz altında kalan canları görür gibi,minicik yavruların,garip kalmış öksüzlerin feryatları,bacısını,gardaşını,yarenini,yoldaşını kaybeden insanların haykırışlarını duyar gibi olmuştum.Ağıt bitince adeta kabustan uyanmış gibiydim.Çukurovalı ihtiyar delikanlı gözyaşlarını sildi.Tabakasını çıkardı.İki tane sigara sardı..Birini bana verdi.Karşılıklı tüttürmeye başladık.Ağıtın ağırlığından önümüzdeki çayları bile içmeyi unutmuştuk.Çaylar buz kesmişti adeta. İşte oğul dedi sizin memleketiniz bu çileleri çekti.Bende bu çilelere, bizzat yaşayarak şahit oldum dedi. Hemen bir kağıt kalem alıp Yaşlı amcamın söylediği ağıtı kaleme aldım. İşte yazarının kim olduğu bilmediğim, memleketimden yüzlerce km uzaklıkta dinlediğim 39 depreminin ağıtı:

‘Erzincan duman oldu,

Halimiz yaman oldu.

Erzincanın dağları,

Vereb oldu,viran kaldı.

Gül gibi yavrular sarardı soldu.

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Sivasa geliyor kalan sağlar,

Analar,bacılar karalar bağlar.

Her köşede öksüz yetim ağlar,

Gül yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Şikayetim var,kime ne deyim?

Ana,bacı,gardaş ölüsünü dereyim.

Yalanım varsa naaşları öpeyim,

Gül gibi yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Zelzele oldukça minare düşüyor,

Top gibi gülleler yerleri eşiyor.

Kaleyse,Koyulhisar,Viranşehir,

Hepsi birden bire yere vuruldu,

Gül gibi yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Suşehrini sorarsan dağların eteğinde,

Söğütün arısı kaldı peteğinde.

Niksarda kalmadı dikili taş,

Sormayın Erbaayı dökülüyor kanlı yaş.

ALMUSTA gördü zorlu bir savaş,

Gül yüzlü yavrular sarardı soldu,

Ne olduysa bize mevladan oldu.

Anonim

1939 DEPREMİNDE KAYBETTİĞİMİZ KÖYLÜLERİMİZ

SR	ADI	SOYADI	BABA ADI	ANA ADI	DOĞUM TARİHİ	ÖLÜM TARİHİ	YAŞI
1	HAMZA	YETER	AHMET	KEZİBAN	1910	27.12.1939	29
2	HASAN	YETER	MUSTAFA	HATİCE	1927	27.12.1939	12
3	HALİL	YETER	MUSTAFA	HATİCE	1930	27.12.1939	9
4	TAHİR	YETER	SÜLEYMAN	ZEYNEP	1901	27.12.1939	38
5	ZEYNEP	YETER	MUSTAFA	HAFİZE	1876	27.12.1939	63
6	ŞAKİRE	YETER	ALİ	AYŞE	1902	27.12.1939	37
7	ÇİÇEK	YETER	TAHİR	ŞAKİRE	1936	27.12.1939	3
8	FATMA	YETER	TAHİR	ŞAKİRE	1922	27.12.1939	17
9	SÜNDÜS	YETER	AHMET	HÜSNE	1906	27.12.1939	33
10	ALİ	YETER	AHMET	CENNET	1934	27.12.1939	5
11	İBRAHİM	YETER	MUSTAFA	HÜSNE	1904	27.12.1939	35
12	ŞEMSİ	YETER(AYTAÇ)	OSMAN	FATMA	1914	27.12.1939	25
13	URKUÇ	YETER	İBRAHİM	ŞEMSİ		27.12.1939	BEBEK
14	HATİCE	YETER	İBRAHİM	ŞEMSİ		27.12.1939	BEBEK
15	RUKİYE	YETER	İBRAHİM	ŞEMSİ	1934	27.12.1939	5
16	SALİH	YETER	ÖMER	ÜMMÜHAN	1881	27.12.1939	58
17	AYŞE	YETER	HÜSEYİN	ZEYNEP	1888	27.12.1939	51
18	ALİ	ERDOĞAN	HASAN	KEZİBAN	1924	27.12.1939	15
19	DURSUN	ERDOĞAN	HASAN	HATİCE	1932	27.12.1939	7
20	ABDULLAH	ERDOĞAN	OSMAN	CENNET	1876	27.12.1939	63
21	ÇİÇEK	ERDOĞAN	ABDULLAH	AYŞE	1903	27.12.1939	36
22	HASAN	ERDOĞAN	OSMAN	SULTAN	1892	27.12.1939	47
23	ZEYNEP	ERDOĞAN	MEHMET	FATMA	1889	27.12.1939	50
24	MEDİNE	ERDOĞAN	OSMAN	HATİCE	1900	27.12.1939	39
25	MUSTAFA	ERDOĞAN	HASAN	MEDİNE	1934	27.12.1939	5
26	ALİ	ERDOĞAN	OSMAN	CENNET	1879	27.12.1939	60
27	KIYMET	ERDOĞAN	İBRAHİM	HATİCE	1919	27.12.1939	20
28	ÇİÇEK	ERDOĞAN	İBRAHİM	FATMA	1922	27.12.1939	17
29	HAVVA	YAVUZ	TEMÜR	HANİFE	1864	27.12.1939	75
30	AYŞE	YAVUZ	İSMAİL	ZEYNEP	1932	27.12.1939	7
31	ZEYNEP	YAVUZ	ALİ	HAVVA	1913	27.12.1939	26
32	ARİFE	YAVUZ	HALİL	REFİYE	1879	27.12.1939	60
33	OSMAN	YAVUZ	HASAN	EMİNE	1910	27.12.1939	29
34	MEHMET	YAVUZ	YUSUF	HANİFE	1872	27.12.1939	67
35	AYŞE	YAVUZ	SÜLEYMAN